Trang chủ     Đăng ký nhận tin    Ý kiến bạn đọc   Liên kết website English 
Thứ bẩy, ngày 15 tháng 12 năm 2018 Tìm kiếm
 Tìm kiếm nâng cao

Thông tin cơ bản về Kazakhstan


BỘ NGOẠI GIAO

          ---------                 

 

TÀI LIỆU CƠ BẢN VỀ CA-DẮC-XTAN

VÀ QUAN HỆ VIỆT NAM – CA-DẮC-XTAN  

     

 

          I. Tài liệu cơ bản về Ca-dắc-xtan

1. Thông tin cơ bản:

 

-         Tên nước:        Cộng hòa Ca-dắc-xtan (Republic of Kazakhstan)

-         Thủ đô:           A-xta-na (Astana)

-         Ngày Quốc khánh: 16/12

-         Vị trí địa lý:     Trung Á, giáp Nga (6.846 km) Trung Quốc (1.533 km), Cư-rơ-gư-dơ-xtan (1.051 km), Tuốc-mê-ni-xtan (379 km), U-dơ-bê-ki-xtan (2.203 km). Ca-dắc-xtan có đường ra biển kín A-ran và biển kín Ca-xpi.

-         Khí hậu:          lục địa

-         Diện tích:        2.717.300 km2

-         Dân số:           18 triệu người (tính đến 01/5/2017)

-         Dân tộc:          Ca-dắc (53,4%), Nga (30%), U-crai-na (3,7%), U-dơ-bếch (2,5%), người Đức (2,4%), Tây Tạng (1,4%), các dân tộc khác chiếm 6,6%.

-         Ngôn ngữ:      tiếng Ca-dắc là ngôn ngữ nhà nước. Tiếng Nga là ngôn ngữ chính thức được sử dụng trong thương mại và ngôn ngữ giao tiếp của các dân tộc.

-         Đơn vị tiền tệ: đồng Tenge (KZT). Tỷ giá 1 USD = 324,46 Tenge (06/7/2017)

-    GDP: 93,7 tỷ USD (9 tháng năm 2016)

-         Thu nhập bình quân đầu người: 7.140 USD/năm (năm 2016)

-         Tôn giáo:        Hồi giáo (47%), Chính thống giáo (44%), Tin lành (2%), các tôn giáo khác chiếm 7%.

-         Lãnh đạo chủ chốt:

Tổng thống: Nu-xun-tan Na-da-bai-ép (Nursultan A. Nazarbayev) cầm quyền từ năm 1990 và tái đắc cử 29/4/2015.

Thủ tướng: Ba-cư-gian Xa-ghin-ta-ép (Bakydjan Sagintaev) bổ nhiệm 09/9/2016.

Chủ tịch Thượng viện (Senat): Ca-sim Giô-mát Tô-ka-ép (Kassym Zhomart Tokayev), bầu 16/10/2013.

Chủ tịch Hạ viện (Majilis):  Nu-rơ-lan Ních-ma-tu-lin (Nurlan Nigmatulin), bầu 22/6/2016. 

Bộ trưởng Ngoại giao: Cai-rát Áp-đra-khma-nốp (Kairat Abdrakhmanov), bổ nhiệm 28/12/2016.

2. Khái quát lịch sử:

Người Ca-dắc được biết đến trong lịch sử vào cuối thế kỷ XV khi thành lập Nhà nước du mục ở phía Tây và vùng trung tâm của Ca-dắc-xtan ngày nay. Từ 1488 đến 1518, các Hãn người Ca-dắc kiểm soát hầu như toàn bộ thảo nguyên Trung Á.

Thế kỷ XVIII, Đế chế Nga xâm lược Ca-dắc-xtan. Các cuộc khởi nghĩa của người Ca-dắc (1792-1794) chống lại ách cai trị của Nga đã bị đàn áp và các Hãn Ca-dắc đã bị tiêu diệt hoàn toàn (1822-1848). Dưới thời Nga hoàng đã có những cuộc di cư lớn của nông dân Nga đến vùng thảo nguyên của Ca-dắc-xtan.

Năm 1920, thành lập nước cộng hoà tự trị Ca-dắc-xtan. Năm 1936, Ca-dắc-xtan chính thức gia nhập Liên Xô. Trong những năm 1954-1956 đã có những đợt di cư ồ ạt từ các vùng khác nhau của Liên Xô sang những vùng đất nguyên sơ của Ca-dắc-xtan để khai hoang.

Sau khi Liên Xô tan rã, ngày 16/12/1991 Ca-dắc-xtan tuyên bố độc lập.

3. Chính trị:

Sau khi tuyên bố độc lập, Ca-dắc-xtan thực hiện chính sách chuyển đổi thể chế từng bước, do đó tình hình tương đối ổn định, không có xung đột gay gắt. Ca-dắc-xtan thực hiện chính sách hoà hợp dân tộc cho phép các tổ chức dân tộc, tôn giáo, dân chủ ôn hoà hoạt động.

Ca-dắc- xtan theo chế độ Cộng hòa Tổng thống. Tổng thống Ca-dắc-xtan được bầu trực tiếp, phổ thông đầu phiếu từ 18 tuổi trở lên, nhiệm kỳ 5 năm. Tổng thống có quyền lực rất lớn, được miễn trừ truy tố trách nhiệm hình sự, được đảm bảo về tính bất khả xâm phạm đối với tài sản cá nhân cũng như của các thành viên trong gia đình. Thời gian gần đây, Tổng thống Na-da-bai-ép tăng cường củng cố các lực lượng chính trị thân chính quyền, siết chặt hơn quản lý nội bộ, tránh mầm mống “cách mạng màu”.

Cơ quan lập pháp: Quốc hội Ca-dắc-xtan gồm hai viện là Thượng viện (Senat, 47 ghế, trong đó 15 ghế do Tổng thống chỉ định, 32 ghế được bầu bằng phổ thông đầu phiếu từ các tỉnh thành, nhiệm kỳ 6 năm) và Hạ viện (Majilis, 107 ghế, 9 ghế do Hội đồng Nhân dân Ca-dắc-xtan chỉ định, 98 ghế được bầu bằng phổ thông đầu phiếu, nhiệm kỳ 5 năm).

Cơ quan hành pháp: Thủ tướng được Tổng thống bổ nhiệm với sự chấp thuận của Majilis (Hạ viện). Thủ tướng trình Tổng thống thông qua danh sách nội các.

Các đảng phái chính trị chính: Đảng Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Nu Ô-tan (Nur-Otan) do Tổng thống N. Na-da-bai-ép đứng đầu chiếm 98/107 ghế trong Hạ viện, Đảng Cộng sản, Đảng Yêu nước, Đảng Dân chủ Ác Giôn, Đảng Dân chủ A-đi-lét, Đảng Dân chủ AZAT, Đảng Dân chủ Xã hội, Đảng Ru-kha-ni-át, Đảng Cộng sản Nhân dân, Đảng Dân chủ Xã hội Toàn dân.

Ca-dắc-xtan đang triển khai thực hiện Chiến lược phát triển đất nước giai đoạn 2010-2020 và Chiến lược phát triển đến năm 2030. Năm 2012, Ca-dắc-xtan đề ra “Chiến lược Ca-dắc-xtan 2050. Tiến trình chính trị mới của một quốc gia đã thành lập” nhằm đạt mục đích “đến năm 2050, Ca-dắc-xtan phải lọt vào Danh sách 30 nước phát triển nhất trên thế giới”.

 

4. Kinh tế:

Ca-dắc-xtan là một nước công - nông nghiệp. Công nghiệp dựa vào khai thác và chế biến tài nguyên, chế tạo máy xây dựng, máy kéo, máy nông nghiệp. Nông nghiệp chủ yếu chăn nuôi và trồng trọt. Ca-dắc-xtan có trữ lượng dầu mỏ đứng hàng thứ tám thế giới, riêng vùng biển Ca-xpi của Ca-dắc-xtan có trữ lượng 8 tỷ tấn dầu; đứng thứ ba về trữ lượng crôm; thứ hai về trữ lượng uran; thứ tư về trữ lượng quặng thiếc; thứ tám về trữ lượng vàng và than.

Ca-dắc-xtan phát triển theo mô hình kinh tế thị trường. GDP 3 tháng đầu năm 2017 tăng 3,6% so cùng kỳ 2016, sản xuất công nghiệp 5 tháng đầu năm 2017 tăng 7,8%, sản xuất nông nghiệp tăng 2,7%, xây dựng tăng 5,1%. Lạm phát 6 tháng đầu năm 2017 là 3,7%. Tỷ lệ thất nghiệp 4,8% (tính đến tháng 5/2017).

GDP/đầu người tăng từ 1.500 USD năm 1998 lên tới 13.000 USD năm 2014, tuy nhiên giảm còn 8.500 USD năm 2015 do đồng nội tệ tenge mất giá mạnh so với đồng USD, đến tháng 10/2016 giảm còn 7.140 USD.

Thương mại: Ca-dắc-xtan tập trung thực hiện chính sách kinh tế - thương mại theo hướng mở cửa thị trường, hội nhập với nền kinh tế thế giới. Nguồn thu chủ yếu của nền kinh tế Ca-dắc-xtan là xuất khẩu nguyên nhiên liệu. Ca-dắc-xtan là thành viên của Liên minh Kinh tế Á - Âu (gồm Nga, Bê-la-rút, Ca-dắc-xtan, Ác-mê-nia và Cư-rơ-gư-xtan) cho phép tự do trao đổi hàng hóa, dịch vụ, đầu tư và lao động phù hợp với các chính sách kinh tế vĩ mô của các nước thành viên. Các đối tác thương mại chính của Ca-dắc-xtan: Nga, Trung Quốc, Đức, Mỹ, Pháp, U-crai-na, Ý…

          Đầu tư: Ca-dắc-xtan thực hiện chính sách thu hút mạnh đầu tư nước ngoài. Đầu tư nước ngoài vào Ca-dắc-xtan từ 2006 đến nay đạt 226 tỷ USD. Các nước đầu tư lớn là Hà Lan (66 tỷ USD), Mỹ (26 tỷ), Thụy Sỹ (15 tỷ), Trung Quốc, Pháp, Anh, Nga, Ý, Nhật Bản.

5. Chính sách đối ngoại:

Là nước Trung Á lớn nhất trong SNG, Ca-dắc-xtan thực hiện đường lối đối ngoại đa dạng, cân bằng và thực dụng, phấn đấu nâng cao vị thế ở Châu Á. Ca-dắc-xtan chủ trương tăng cường quan hệ với các nước lớn như Nga, Mỹ, Trung Quốc, Châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc; tích cực hợp tác trong Liên hợp quốc và các tổ chức quốc tế; tăng cường hội nhập khu vực và thế giới, tích cực củng cố khối SNG, liên kết Trung Á, tham gia Tổ chức hợp tác Thượng Hải, là nước sáng lập Hội nghị về phối hợp hành động và các biện pháp củng cố lòng tin ở châu Á (CICA). Ca-dắc-xtan là Chủ tịch luân phiên OSCE năm 2010, đã tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh OSCE tại A-xta-na.

Một số hướng hoạt động đối ngoại chính:

+ Với SNG và Nga: Ca-dắc-xtan là thành viên tích cực của SNG, tham gia tất cả các cơ cấu tập thể của tổ chức này. Ca-dắc-xtan coi Nga là đồng minh chiến lược quan trọng nhất, chủ trương liên kết mọi mặt với Nga. Nga hiện đứng thứ nhất trong số các nước xuất khẩu sang Ca-dắc-xtan và thứ 4 về nhập khẩu các sản phẩm của Ca-dắc-xtan. Nga thuê sân bay vũ trụ Bai-cô-nua của Ca-dắc-xtan thời hạn 20 năm (giá thuê 115 triệu USD/năm). Hai nước đang tích cực đàm phán để lập hệ thống phòng không chung Nga - Ca-dắc-xtan.

+ Với Trung Quốc: Quan hệ Ca-dắc-xtan và Trung Quốc là quan hệ đối tác chiến lược toàn diện. Trong 2 năm gần đây, hai nước đã trao đổi nhiều đoàn các cấp, kể cả cấp cao nhất , ký nhiều hiệp định hợp tác kinh tế. Trung Quốc cam kết tham gia tìm kiếm và khai thác dầu khí ở biển Ca-xpi, xây dựng đường ống dẫn dầu từ Tây Bắc Ca-dắc-xtan sang biên giới phía Tây Trung Quốc. Hiện Trung Quốc là nước xuất khẩu lớn thứ hai sang Ca-dắc-xtan (sau Nga), thị trường xuất khẩu lớn nhất của Ca-dắc-xtan, là nhà cung cấp tài chính lớn cho nước này.

+ Với Mỹ và Phương Tây: Ca-dắc-xtan là đối tác đối thoại chiến lược về các vấn đề song phương và khu vực của Mỹ và đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với Anh. Ca-dắc-xtan cũng là đồng minh của Mỹ trong cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố, đã cử lực lượng quân đội tham gia lực lượng liên quân tại Iraq từ năm 2003.

Ca-dắc-xtan là thành viên của nhiều Tổ chức quốc tế như: Liên hợp quốc, , Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng thế giới (WB), Tổ chức An ninh và Hợp tác Châu Âu (OSCE), Hội nghị phối hợp và các biện pháp xây dựng lòng tin ở châu Á (CICA), Hội nghị đối thoại hợp tác châu Á (ACD), Tổ chức Hội nghị Hồi giáo (OIC)…

        II. Quan hệ Việt Nam – Ca-dắc-xtan

          1. Về chính trị:

          - Việt Nam và Ca-dắc-xtan thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 29/6/1992. Tháng 7/2008 Đại sứ quán Việt Nam tại A-xta-na chính thức được khai trương. Ngày 30/3/2015, Ca-dắc-xtan mở Đại sứ quán tại Việt Nam.

- Quan hệ giữa Việt Nam và Ca-dắc-xtan là quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp. Hai nước phối hợp hành động chặt chẽ và ủng hộ lẫn nhau tại Liên hợp quốc và các diễn đàn quốc tế khác.

- Hai nước có cơ chế Tham vấn chính trị cấp Thứ trưởng Ngoại giao (đã tiến hành tham vấn các năm 2005, 2007, 2009, 2011, 2012) và Vụ trưởng Vụ khu vực (tháng 6/2013).

- Việt Nam và Ca-dắc-xtan đã trao đổi nhiều đoàn quan trọng các cấp, đáng chú ý có các đoàn lớn như:

+ Đoàn Việt Nam thăm Ca-dắc-xtan: Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cầm (tháng 2/1994), Thủ tướng Võ Văn Kiệt (6/1994), Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng (9/2009), Chủ tịch nước Trương Tấn Sang (4/2012), Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu (7/2013), Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng dự Lễ ký chính thức Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á – Âu (5/2015).

+ Đoàn Ca-dắc-xtan thăm Việt Nam: Tổng thống Ca-dắc-xtan N. Na-da-bai-ép (10/2011), Chủ tịch Hạ viện (3/2015).

        2. Hợp tác kinh tế-thương mại, đầu tư:

- Hai nước đã công nhận nhau là nền kinh tế thị trường.

- Trao đổi kim ngạch thương mại còn ở mức thấp, trong 9 tháng đầu năm 2016 đạt 197,8 triệu USD (tăng 22% so với cùng kỳ năm 2016). Việt Nam xuất sang Ca-dắc-xtan điện thoại di động, máy vi tính. Ca-dắc-xtan xuất sang Việt Nam kim loại thường, quặng khoáng sản, chất dẻo nguyên liệu.

(Kim ngạch thương mại song phương 2005-2015.

Nguồn: Tổng cục Hải quan và Bộ Công thương)

- Uỷ ban liên Chính phủ Việt Nam - Ca-dắc-xtan về hợp tác kinh tế - thương mại và khoa học - kỹ thuật họp luân phiên tại Việt Nam và Ca-dắc-xtan, đã họp được 7 khóa. (Khóa 7 đã được tổ chức tại A-xta-na, Ca-dắc-xtan vào tháng 10/2015).

- Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á – Âu (Nga, Bê-la-rút, Ca-dắc-xtan, Cư-rơ-gư-xtan và Ác-mê-nia) đã ký chính thức Hiệp định Thương mại tự do vào ngày 29/5/2015 tại tỉnh Bu-ra-bai, Ca-dắc-xtan. Hiệp định có hiệu lực từ 05/10/2016.

Hợp tác năng lượng: Tập đoàn dầu khí Việt Nam (PetroVietnam) và Công ty dầu khí quốc gia Ca-dắc-xtan (KazMunaigas) ký kết một số thỏa thuận hợp tác và đang trao đổi về khả năng tham gia các dự án ở nước thứ ba.

3. Các lĩnh vực hợp tác khác:

- Hai bên tăng cường giao lưu văn hóa với việc tổ chức Những Ngày Văn hóa trên lãnh thổ của nhau (tháng 9/2012 và tháng 6/2013). Năm 2013, hãng hàng không Air Astana đã mở tuyến bay thẳng từ An-ma-tư đến Thành phố Hồ Chí Minh. 

- Hợp tác giữa các địa phương: hiện nay giữa hai nước có các khuôn khổ hợp tác giữa Hà Nội và thành phố Ax-ta-na, Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố An-ma-tư. 

        - Cộng đồng người Việt ở Ca-dắc-xtan có khoảng 30 người, chủ yếu tập trung ở An-ma-tư (thủ đô cũ), phần lớn có thẻ định cư, làm ăn sinh sống ổn định.

          4. Các hiệp định đã ký:

- Hiệp định về hợp tác kinh tế và thương mại (ký ngày 01/02/1994),

- Nghị định thư về hợp tác giữa hai Bộ Ngoại giao (ký ngày 01/02/94),

- Hiệp định về đi lại lẫn nhau của công dân hai nước (ký tháng 9/2009),

- Hiệp định về hợp tác trong lĩnh vực giáo dục (ký tháng 9/2009),

- Hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư (ký tháng 9/2009),

- Hiệp định hợp tác lao động (ký tháng 9/2009),

- Thỏa thuận Hợp tác chiến lược giữa Tập đoàn Dầu khí Việt Nam và Tổng Công ty Dầu khí Ca-dắc-xtan (ký tháng 9/2009),

- Hiệp định tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự (ký tháng 11/2011),

- Hiệp định về tránh đánh thuế hai lần và ngăn ngừa việc trốn lậu thuế đối với các loại thuế đánh vào thu nhập (ký tháng 11/2011),

- Hiệp định về hợp tác trong lĩnh vực du lịch (ký tháng 11/2011),

- Nghị định thư bổ sung Hiệp định về hợp tác trong lĩnh vực giáo dục ký ngày 15 tháng 9 năm 2009 (ký tháng 11/2011),

- Hiệp định về hợp tác trong lĩnh vực kiểm dịch thực vật (ký tháng 9/2012),

- Hiệp định về dịch vụ hàng không (ký tháng 9/2012).

 

Tháng 7/2017.
 
Quay lại Đầu trang In trang Gửi mail

Bản quyền của Vụ Thông Tin Báo Chí - Bộ Ngoại Giao
© Copyright by Press and Information Department - Vietnam Ministry of Foreign Affairs
Email: Banbientap@mofa.gov.vn 
Hiển thị tốt nhất với Internet Explorer. Best viewed with Internet Explorer