Trang chủ     Đăng ký nhận tin    Ý kiến bạn đọc   Liên kết website English 
Thứ sáu, ngày 31 tháng 10 năm 2014 Tìm kiếm
 Tìm kiếm nâng cao

Thông tin cơ bản về Cộng đồng Chính trị - An ninh ASEAN


VỀ CỘNG ĐỒNG CHÍNH TRỊ-AN NINH ASEAN (APSC)

         

          Các nước ASEAN nhận thức rõ phải đưa hợp tác chính trị và an ninh lên một tầm cao mới, nhằm duy trì hoà bình, ổn định khu vực, đối phó với những thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, bên cạnh việc thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực và mở rộng quan hệ kinh tế với bên ngoài. Năm 2003, In-đô-nê-sia, với tư cách Chủ tịch Ủy ban Thường trực ASEAN (2003-2004), một mặt muốn ghi dấu ấn của mình, khôi phục vai trò, vị thế của mình trong khu vực, mặt khác muốn tạo cân bằng với ý tưởng hình thành Cộng đồng kinh tế ASEAN, đã đưa ra ý tưởng Cộng đồng an ninh ASEAN. Ý tưởng đó đã được ASEAN chấp nhận và ủng hộ.

 

          Ban đầu, ASEAN dùng tên gọi Cộng đồng An ninh ASEAN (ASC) trong các văn kiện như Tuyên bố Hòa hợp ASEAN II, Chương trình Hành động Viên-chăn (VAP) và Kế hoạch hành động xây dựng ASC. Sau khi có Hiến chương (2007), Cộng đồng An ninh ASEAN mang tên gọi mới là Cộng đồng Chính trị-An ninh ASEAN để phản ánh đúng tính chất của trụ cột này là hợp tác chính trị-an ninh ASEAN. Để đảm bảo tính chính xác, tên gọi ASC dưới đây sẽ được sử dụng khi đề cập đến các sự kiện diễn ra trước khi có Hiến chương.

 

          I. Những nội dung chính của Cộng đồng an ninh ASEAN đã được cụ thể hóa trong một số văn kiện sau:

 

          1. 1 Tuyên bố Hòa hợp ASEAN II (Tuyên bố Bali II):  Đề ra khuôn khổ cho việc hình thành Cộng đồng ASEAN, trong đó có Cộng đồng An ninh ASEAN (ASC), hướng tới mục tiêu nâng hợp tác chính trị-an ninh ASEAN lên một tầm cao mới và khẳng định xây dựng ASC dựa trên các nền tảng cơ bản như:

          + Thúc đẩy khái niệm an ninh toàn diện, trong đó nhấn mạnh Cộng đồng An ninh sẽ bao trùm tất cả các khía cạnh về chính trị, kinh tế, văn hóa-xã hội; nhấn mạnh ASC không nhằm hình thành một khối quân sự hoặc liên minh quân sự hay hướng tới một chính sách đối ngoại chung;

          + Tôn trọng các nguyên tắc chủ đạo của ASEAN như không can thiệp, ra quyết định bằng đồng thuận, tôn trọng độc lập, chủ quyền, không đe dọa sử dụng vũ lực, giải quyết hòa bình các tranh chấp…; 

          + Tiếp tục đề cao và phát huy các cơ chế và công cụ sẵn có của ASEAN về hợp tác chính trị-an ninh như Tuyên bố ZOPFAN, Hiệp ước TAC, Hiệp ước SEANWFZ, Diễn đàn ARF…

          + ASC sẽ phát triển theo một quá trình tiệm tiến, với tốc độ phù hợp với tất cả các bên;

          + ASC sẽ là một cộng đồng rộng mở, ASEAN sẵn sàng mở rộng quan hệ hợp tác với các nước bè bạn và các bên Đối tác nhằm thúc đẩy hòa bình và ổn định trong khu vực;

          + Xác định các thành tố cơ bản cấu thành ASC gồm: xây dựng các chuẩn mực; ngăn ngừa xung đột; các cách tiếp cận để giải quyết xung đột, và kiến tạo hòa bình sau xung đột.

 

          1.2 Kế hoạch hành động xây dựng Cộng đồng An ninh ASEAN (ASCPoA): Để thực hiện có hiệu quả việc xây dựng ASC, ASEAN nhất trí xây dựng Kế hoạch hành động, vạch những định hướng cơ bản cho quá trình này. Kế hoạch Hành động này đã được Lãnh đạo ASEAN thông qua tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 10 (Viên Chăn, Lào, tháng 11/2004). Kế hoạch cũng khẳng định lại các nguyên tắc đã được ASEAN lâu này thực hiện như đồng thuận, không can thiệp vào công việc nội bộ, tôn trọng chủ quyền quốc gia, không dùng vũ lực, giải quyết hòa bình các tranh chấp. Để hướng tới hình thành ASC, Kế hoạch Hành động tập trung vào 6 thành tố sau: i) Hợp tác chính trị;  ii) Xây dựng và chia sẻ chuẩn mực ứng xử; iii) Ngăn ngừa xung đột; iv) Giải quyết xung đột; v) Kiến tạo hòa bình sau xung đột; và vi) Cơ chế thực hiện. Kèm theo đó là danh mục 75 hoạt động cụ thể để xây dựng ASC. Tuy nhiên, KHHĐ ASC không quy định lộ trình thực hiện cụ thể đối với các hoạt động thuộc 6 thành tốnói trên, để phản ánh tính linh hoạt của ASEAN và cũng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nước, nhất là các nước chưa sẵn sàng có thể tham gia vào thời điểm thích hợp. Nội dung cụ thể của Kế hoạch hành động xây dựng ASC:

          + Về hợp tác chính trị: thúc đẩy xây dựng một môi trường công bằng, dân chủ và hòa hợp; thúc đẩy nhân quyền; tăng cường các mối giao lưu nhân dân…

          + Về xây dựng và chia sẻ các chuẩn mực: tăng cường cơ chế TAC; hợp tác xây dựng Hiến chương ASEAN; thúc đẩy triển khai DOC; xúc tiến xây dựng Hiệp định Tương trợ tư pháp ASEAN, Công ước ASEAN về Chống khủng bố và Hiệp ước dẫn độ ASEAN…

          + Về Ngăn ngừa xung đột: tăng cường các biện pháp xây dựng lòng tin giữa quân đội các nước, thông qua trao đổi thông tin và giao lưu giữa các quan chức quốc phòng; thúc đẩy tiến trình ARF; tăng cường hợp tác trong việc giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống; thúc đẩy các nỗ lực nhằm duy trì tôn trọng sự toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền và thống nhất của các nước thành viên…

          + Về giải quyết xung đột: tăng cường các cơ chế giải quyết xung đột hiện có; thúc đẩy hợp tác khu vực để duy trì hòa bình và ổn định…

          + Về kiến tạo hòa bình sau xung đột: tăng cường hợp tác hỗ trợ nhân đạo và tái thiết tại các vùng xảy ra xung đột…

         

          1.3 Chương trình hành động Viên-chăn (VAP): đã cụ thể hóa Kế hoạch hành động xây dựng ASC cho giai đoạn 2004-2010 với các tiểu mục cụ thể thuộc 5 lĩnh vực chính là:

i) Hợp tác chính trị (6 chương trình và 22 biện pháp);

ii) Hình thành và chia sẻ các chuẩn mực (7 chương trình và 13 biện pháp);

iii) Ngăn ngừa xung đột (4 chương trình và 9 biện pháp);

iv) Giải quyết xung đột (2 chương trình và 9 biện pháp) và

v) Kiến tạo hòa bình sau xung đột (4 chương trình và 6 biện pháp).

 

          1.4 Kế hoạch tổng thể xây dựng Cộng đồng Chính trị-An ninh ASEAN (APSC): Kế hoạch tổng thể xây dựng Cộng đồng Chính trị-An ninh ASEAN là một phần trong Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, được thông qua tại Cấp cao ASEAN-14 (tháng 2/2009).  Kế hoạch cụ thể hoá nội dung mục tiêu APSC, và đề ra các phương hướng, biện pháp xây dựng APSC vào 2015 trên cơ sở tiếp nối Chương trình hành động về ASC và Chương trình Hành động Viên-chăn (VAP) (hợp phần ASC).

          Theo đó, ASEAN sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác trên 5 lĩnh vực chính: hợp tác chính trị; xây dựng và chia sẻ chuẩn mực, ngăn ngừa xung đột, giải quyết xung đột, và xây dựng hoà bình sau xung đột. Tuy nhiên, kế hoạch đã sắp xếp lại các lĩnh vực này, đồng thời bổ sung thêm các biện pháp tăng cường vai trò trung tâm của ASEAN, và mở rộng hợp tác với bên ngoài, hướng đến tạo dựng APSC với 3 đặc trưng chính: một Cộng đồng hoạt động theo luật lệ với các giá trị, chuẩn mực chung; một khu vực gắn kết, hoà bình và tự cường, có trách nhiệm chung bảo đảm an ninh toàn diện; và một Khu vực năng động, rộng mở với bên ngoài trong một thế giới ngày càng gắn kết và tuỳ thuộc lẫn nhau.

 

          II. Tiến trình triển khai xây dựng APSC cho đến nay:

 

          Kể từ khi KHHĐ ASC và Chương trình hành động Viên-chăn (VAP) được thông qua năm 2004 đến nay, ASEAN đã tích cực triển khai nhiều hoạt động/dự án cụ thể hướng tới mục tiêu xây dựng ASC. ASEAN đã xác định 5 kênh chính chịu trách nhiệm triển khai các hoạt động thực hiện ASC gồm: Kênh Bộ trưởng Ngoại giao, Bộ trưởng Quốc phòng, Bộ trưởng Tư pháp, Bộ trưởng phòng chống Tội phạm xuyên quốc gia và ARF. Theo sáng kiến của Tổng thư ký ASEAN, Hội nghị điều phối triển khai KHHĐ xây dựng Cộng đồng An ninh ASEAN (ASC-CO) đã được tổ chức hàng năm, gồm đại diện các cơ quan chuyên ngành của ASEAN liên quan tới việc thực hiện KHHĐ ASC để kiểm điểm và bàn phương hướng thúc đẩy thực hiện ASC PoA.

 

Theo thống kê của Ban thư ký ASEAN, tình hình triển khai thực hiện các chương trình/biện pháp trong VAP liên quan tới ASC nhằm thực hiện KHHĐ cho tới nay đã đạt được những tiến triển khả quan. Đa phần các hoạt động/dự án đã hoàn tất và đang được triển khai nằm trong 3 lĩnh vực đầu là Hợp tác chính trị; Hình thành và chia sẻ các chuẩn mực và Ngăn ngừa xung đột, trong đó có các hoạt động đáng chú ý như triển khai xây dựng Hiến chương ASEAN, tổ chức Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN, ký kết Công ước ASEAN về chống khủng bố; mở rộng việc gia nhập Hiệp ước TAC cho nhiều đối tác bên ngoài... Tuy nhiên, riêng đối với 2 lĩnh vực còn lại là Giải quyết xung đột và Kiến tạo hòa bình sau xung đột hầu như chưa có hoạt động nào được triển khai, chủ yếu do đây là những lĩnh vực mới, có phần nhạy cảm, các nước còn tỏ ra dè dặt. Một số nước muốn thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực hợp tác chính trị cụ thể là nhân quyền, quản trị tốt, chống tham nhũng… song còn lúng túng trong việc xác định các bước đi cụ thể. Việc thiếu cam kết cả về mặt chính trị lẫn nguồn lực của các nước thành viên đang là trở ngại lớn đối với tiến độ triển khai KHHĐ ASC.

Từ sau khi Kế hoạch tổng thể APSC được thông qua, hợp tác ASEAN về chính trị-an ninh tiếp tục được đẩy mạnh.  Hiến chương ASEAN có hiệu lực đã tạo khuôn khổ thể chế và pháp lý hỗ trợ tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, trong đó có APSC.  Mới đây nhất, tại Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN-42 tháng 7/2009, Mỹ đã ký văn kiện tham gia TAC.  Hội nghị ARF-17 đã thông qua Tuyên bố Tầm nhìn ARF, đề ra mục tiêu phát triển của diễn đàn đến năm 2020 và phương hướng, biện pháp để thực hiện các mục tiêu này.

Theo quy định của Hiến chương ASEAN, Hội đồng APSC đã được triệu tập, và là cơ quan cấp Bộ trưởng chịu trách nhiệm điều phối các hoạt động xây dựng APSC.  Đến nay, Hội đồng APSC đã họp 3 lần, vào tháng 4/2009, tháng 9/2009 và tháng 1/2010, xác định 14 lĩnh vực ưu tiên trong thực hiện Kế hoạch tổng thể về APSC.  

 

 
Quay lại Đầu trang In trang Gửi mail

Bản quyền của Vụ Thông Tin Báo Chí - Bộ Ngoại Giao
© Copyright by Press and Information Department - Vietnam Ministry of Foreign Affairs
Email: Banbientap@mofa.gov.vn 
Hiển thị tốt nhất với Internet Explorer. Best viewed with Internet Explorer