Cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế thế giới ngày càng lan rộng, tác động đến kinh tế toàn cầu năm 2008 và năm 2009. Khủng hoảng tài chính gây ra suy thoái kinh tế thế giới, giá cả nhiều loại nguyên, nhiên, vật liệu đều giảm mạnh. Ở trong nước, nhờ sự chỉ đạo tập trung, quyết liệt của Chính phủ thực hiện tám nhóm giải pháp lớn, tình hình kinh tế mười tháng có những chuyển biến khá tốt, tốc độ tăng giá đã giảm dần, các lĩnh vực tài chính, tiền tệ có chuyển biến. Tuy nhiên vẫn đang tiềm ẩn nhiều yếu tố bất thường khó lường trước. Trong bối cảnh đó, Phiên họp thường kỳ của Chính phủ lần này tập trung vào thảo luận tình hình thực hiện nhiệm vụ kinh tế-xã hội tháng 10 và mười tháng năm 2008; những vấn đề nổi lên trong việc thực hiện nhiệm vụ kinh tế-xã hội và Ngân sách Nhà nước năm 2008, đề ra kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và dự toán Ngân sách Nhà nước năm 2009 để kịp thời bổ sung vào các báo cáo của Chính phủ, trình Bộ Chính trị và Quốc hội ngay trong kỳ họp này.

Báo cáo của các bộ: Kế hoạch và Ðầu tư, Tài chính cho thấy, tình hình kinh tế-xã hội tháng 10 và mười tháng năm 2008 có nhiều chuyển biến tích cực: lạm phát bước đầu đã được kiềm chế, chỉ số giá tiêu dùng tháng 10 giảm 0,19% so tháng 9; thu hút đầu tư nước ngoài tiếp tục tăng; hoạt động dịch vụ diễn ra sôi động; thu ngân sách đạt khá, một số lĩnh vực xã hội chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, trong hai tháng  còn lại  của  năm 2008 nền kinh tế nước ta tiếp tục đứng trước nhiều khó khăn thách thức, đặc biệt các tác động xấu từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Trong đó cần đặc biệt chú trọng những vấn đề: Kim ngạch xuất khẩu từ tháng 8-2008 đến nay có xu hướng giảm dần; giải ngân vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có thể chậm hơn tiến độ đã đề ra; thị trường tài chính không ổn định và đang ở mức thấp nhất trong vòng hơn hai năm qua; việc giảm vốn đầu tư nước ngoài cả trực tiếp và gián tiếp có thể gây mất cân đối về cung cầu ngoại tệ, ảnh hưởng đến việc điều hành các chính sách kinh tế vĩ mô khác...

Từ bối cảnh thế giới và trong nước nêu trên, căn cứ vào mục tiêu của kế hoạch năm năm 2006 - 2010 đã được Nghị quyết Ðại hội Ðảng toàn quốc lần thứ X và Nghị quyết của Quốc hội đề ra, tình hình thực tế của mười tháng năm 2008 và tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội tại các buổi thảo luận về kinh tế-xã hội vừa qua, các báo cáo đều xác định những điều chỉnh cụ thể trong kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và dự toán Ngân sách Nhà nước năm 2008 và năm 2009. Trong đó, năm 2008: tốc độ tăng GDP có thể đạt khoảng 6,7%; kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 64 tỷ USD (giảm một tỷ USD), nhập siêu cả năm là 19 tỷ USD, bằng 29,7% tổng kim ngạch xuất khẩu; chỉ số giá tiêu dùng tăng khoảng 24%.

Các chỉ tiêu kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2009, dự kiến một số điều chỉnh như sau: Tốc độ tăng GDP khoảng 6,5% (Báo cáo Quốc hội là 7%); kim ngạch xuất khẩu đạt 70,4 tỷ USD, tăng từ 10 đến 12% so năm 2008 (Báo cáo Quốc hội đạt 76 tỷ USD, tăng 18%); tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội bằng 39,5% GDP (Báo cáo Quốc hội là 40% GDP); bội chi ngân sách bằng 4,82% GDP (Báo cáo Quốc hội là 4,8%).

Ðể thực hiện được các mục tiêu đã điều chỉnh nêu trên, Bộ Kế hoạch và Ðầu tư kiến nghị tiếp tục thực hiện chín nhóm giải pháp lớn đã trình Quốc hội, trong đó nhấn mạnh ba nhóm giải pháp sau: Tập trung chỉ đạo thực hiện tốt chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa nhằm ổn định kinh tế vĩ mô; tháo gỡ khó khăn vướng mắc, thúc đẩy đầu tư, phát triển sản xuất, kinh doanh, tăng năng suất lao động, giảm chi phí, nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế; tạo mọi điều kiện để thúc đẩy xuất khẩu, bảo đảm cân đối cung cầu hàng hóa thiết yếu phục vụ sản xuất và đời sống nhân dân.

Sau khi nghe ý kiến đóng góp của các thành viên Chính phủ, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng phát biểu ý kiến kết luận phiên họp. Thủ tướng cho rằng, nhận định chung về tình hình phát triển kinh tế-xã hội từ Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9-2008 đến nay là tương đối chính xác. Chúng ta đã thu được kết quả bước đầu trong việc kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội và tăng trưởng hợp lý bền vững. Hai vấn đề có sự giảm sút, đó là chỉ tiêu xuất khẩu và du lịch, cần phải rất chú ý. Về tình hình kế hoạch năm 2009, Thủ tướng cho rằng, năm 2009 tốc độ phát triển kinh tế thế giới sẽ thấp hơn năm 2008 và sẽ tác động lớn đến kinh tế nước ta. Xuất khẩu và du lịch sẽ tiếp tục giảm sút. Ðầu tư, kể cả đầu tư nước ngoài cũng sẽ sụt giảm. Tỷ giá, thị trường chứng khoán và hệ thống ngân hàng tiếp tục bị tác động. Tuy vậy, chúng ta cũng có những thuận lợi: Tác động của suy thoái kinh tế thế giới đối với kinh tế nước ta không lớn như một số nước phát triển. Những kết quả thực hiện nhiệm vụ kế hoạch năm 2008 sẽ tác động tích cực đến thực hiện kế hoạch năm 2009. Nếu biết khai thác tiềm năng trong nước có thể thúc đẩy tiêu dùng để tăng trưởng kinh tế... Những khó khăn và thuận lợi của tình hình nêu trên, cần nhận thức đầy đủ để có giải pháp đúng đắn.

Về mục tiêu tổng quát của kế hoạch năm 2009, Thủ tướng đề nghị như sau: Tiếp tục kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, chủ động ngăn ngừa suy giảm, duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế hợp lý, bền vững; bảo đảm an sinh xã hội, đẩy mạnh hợp tác và hội nhập kinh tế quốc tế một cách chủ động và có hiệu quả; giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm quốc phòng an ninh và trật tự an toàn xã hội; tạo điều kiện thực hiện thắng lợi kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2006 - 2010.

Về mục tiêu cụ thể năm 2009, Thủ tướng nhất trí với các chỉ tiêu mà các Bộ Kế hoạch và Ðầu tư, Tài chính đã đề nghị xin điều chỉnh. Ðể thực hiện được mục tiêu trên, Thủ tướng yêu cầu tập trung thực hiện tốt chín nhóm giải pháp mà Chính phủ đã trình Quốc hội. Trong đó, nhấn mạnh một số giải pháp cụ thể: Kiên định điều hành giá theo cơ chế thị trường, năm 2009 sẽ thực hiện đối với giá điện, than; tiếp tục thực hiện việc hạ lãi suất ngân hàng, điều chỉnh lãi suất thích hợp; về chính sách tài khóa, đề nghị Quốc hội giao cho Chính phủ linh hoạt điều chỉnh việc giảm thuế đối với các doanh nghiệp để tạo điều kiện giúp các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa vượt qua khó khăn, tiếp tục phát triển; tăng cường xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường đối với một số thị trường bên ngoài ít bị tác động của suy giảm kinh tế thế giới như Trung Quốc, ASEAN, Nga để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu, tìm mọi giải pháp tốt nhất để phát triển thị trường trong nước, khai thác tốt hơn sức mua của thị trường nội địa để thúc đẩy sản xuất phát triển; tập trung tháo gỡ khó khăn, có chính sách hợp lý để thúc đẩy phát triển đầu tư xây dựng; giữ ổn định các chính sách an sinh xã hội đã ban hành, đồng thời nghiên cứu để ban hành các chính sách mới để bảo đảm đời sống cho nhân dân, nhất là người nghèo, các gia đình chính sách; tiếp tục làm tốt công tác tuyên truyền, tạo sự đồng thuận trong toàn xã hội, không gây tâm lý hoang mang trong xã hội.

* Chiều 1-11, tại Hà Nội, Văn phòng Chính phủ đã tổ chức Họp báo Chính phủ thường kỳ dưới sự chủ trì của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc và Thứ trưởng Thông tin và Truyền thông Trần Ðức Lai. Tham gia cuộc họp báo còn có đại diện lãnh đạo các bộ: Kế hoạch và Ðầu tư, Tài chính, Công thương, Ngân hàng Nhà nước... và Ban chỉ đạo Tổng điều tra Dân số và Nhà ở Trung ương.

Sau khi báo cáo tóm tắt về nội dung Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10-2008 của Văn phòng Chính phủ và nội dung, kế hoạch triển khai Tổng điều tra Dân số và Nhà ở năm 2009 theo Quyết định số 94/2008/QÐ-TTg, của Thủ tướng Chính phủ, của Ban chỉ đạo Tổng điều tra Dân số và Nhà ở Trung ương, đại diện các cơ quan liên quan tham dự họp báo đã trả lời nhiều câu hỏi mà các phóng viên quan tâm.